Hãy tưởng tượng bạn bước vào một khán phòng đại hát và nhắm mắt lại. Không cần bất kỳ hình ảnh nào trước mắt, không cần một lời dẫn chuyện, chỉ có âm thanh vang lên. Liệu một bản nhạc không lời có thể kể cho bạn nghe trọn vẹn một câu chuyện lịch sử, khắc họa một nhân vật, hay mở ra cả một triều đại cổ xưa?

Âm nhạc của Shen Yun làm được điều đó. Đối với một người chưa từng biết gì về vũ đạo, âm nhạc không phải là thứ để “nghe” một cách thụ động, mà là một dòng chảy cảm xúc đi thẳng từ thính giác đến trái tim, tự mình đóng vai trò là người kể chuyện và dịch nghĩa toàn bộ không gian cho thính gi

Cuộc hội ngộ vô tiền khoáng hậu giữa hai nền âm nhạc Đông – Tây

Khi những nốt nhạc đầu tiên vang lên, tai bạn sẽ lập tức bị choáng ngợp bởi sự hoành tráng, kịch tính và dày dặn của một dàn nhạc giao hưởng phương Tây. Tiếng vĩ cầm (Violin), kèn đồng và trống định âm tạo nên một hệ thống âm thanh vô cùng bề thế và quen thuộc với đôi tai hiện đại.

Nhưng ngay trên cái nền vững chãi đó, một thanh âm thanh tao, mang đậm màu sắc huyền bí phương Đông cất lên, dẫn dắt toàn bộ giai điệu chính. Đó là lúc những nhạc cụ cổ truyền có tuổi đời hàng ngàn năm như đàn Nhị hay đàn Tỳ bà xuất hiện.

Trang web của Shen Yun giới thiệu rằng: “Trong âm nhạc của Shen Yun, tinh thần và phong vị của âm nhạc Trung Hoa được kết hợp hoàn hảo với sự chuẩn xác và sức mạnh của dàn giao hưởng phương Tây. Dàn nhạc Shen Yun sử dụng bộ dây, bộ gỗ và kèn đồng của hệ thống Dàn nhạc giao hưởng phương Tây hoàn chỉnh làm nền tảng, đồng thời dùng các nhạc cụ cổ xưa của phương Đông như đàn nhị hồ, tỳ bà và bộ gõ Trung Hoa làm nhạc cụ chủ đạo để tạo nên những giai điệu tươi mới khiến người nghe mở mang tầm mắt”.

Trên thực tế, khi Dàn nhạc giao hưởng Shen Yun lần đầu tiên trình diễn đầy ấn tượng tại Phòng hòa nhạc Carnegie Hall ở Thành phố New York vào năm 2012, nhà phê bình âm nhạc người Mỹ là William Liu đã kinh ngạc thốt lên: “Ngày hôm nay là một ngày lịch sử đối với âm nhạc thế giới, là một khoảnh khắc mang tính cách mạng trong lịch sử âm nhạc toàn cầu, tạo nên một huy hoàng mới trong lịch sử âm nhạc kể từ thời kỳ Phục Hưng, và bản đồ âm nhạc thế giới sẽ thay đổi từ bây giờ”.

Bạn không cần là một chuyên gia để nhận ra sự đặc biệt này; đôi tai bạn sẽ tự khắc cảm nhận được một thứ âm thanh vừa hùng vĩ, vừa tinh tế đến lay động. 

Theo tôi, Shen Yun đã kết hợp hoàn hảo những ưu thế, tinh hoa và đặc trưng của cả hai hệ thống âm nhạc phương Đông và phương Tây, kế thừa nền văn minh và nghệ thuật Trung Hoa 5.000 năm, cùng với phong cách độc đáo, đồng thời khéo léo vận dụng các kỹ thuật âm nhạc phương Tây, kết hợp với sự hùng vĩ, rộng lớn và hiệu ứng hòa tấu tổng thể của dàn giao hưởng phương Tây, khiến những giai điệu cổ xưa giàu tính biểu cảm và đậm phong vị phương Đông của âm nhạc Trung Hoa được phô diễn trên nền nhạc giao hưởng phương Tây hùng tráng, điều này không chỉ thổi vào âm nhạc phương Tây một linh hồn mới, viết nên những chương khúc mới, mà còn khiến âm nhạc cổ xưa Trung Hoa tỏa sáng trên sân khấu thế giới, thể hiện khí chất và phong thái “Vương giả trở về” của âm nhạc phương Đông giữa đại dương âm nhạc phương Tây mênh mông. Sự hòa quyện giữa hai nền âm nhạc này hoàn hảo đến mức tinh tế, tạo nên một “Âm nhạc Shen Yun” thuần khiết và hài hòa tuyệt đối. Bạn không cần là một chuyên gia để nhận ra sự đặc biệt này; đôi tai bạn sẽ tự khắc cảm nhận được một thứ âm thanh vừa hùng vĩ, vừa tinh tế đến lay động. 

Người dẫn truyện vĩ đại không lời thoại

Trong không gian âm nhạc của Shen Yun, không có một lời ca hay câu thoại nào vang lên để giải thích. Nhiệm vụ dẫn dắt mạch truyện được nhường lại hoàn toàn cho các nhạc cụ. Dàn nhạc chơi trực tiếp (Live) tại nhà hát biến hóa linh hoạt theo từng tích tắc của dòng thời gian. Chẳng hạn, trong âm nhạc của Shen Yun, vừa có những chương khúc hùng vĩ thể hiện những đề tài lớn như “Sáng Thế”, vừa có những bản song tấu đàn nhị hồ và đàn cello uyển chuyển, mạnh mẽ, miêu tả tiếng hát và những điệu nhảy vui tươi của những người đàn ông Tây Tạng trên “nóc nhà thế giới”, vừa có những giai điệu đàn nhị hồ nhịp nhàng và bay bổng, tao nhã và duyên dáng vẽ nên hình ảnh các cô gái cung đình thanh tú trong hậu viện, vừa có những bản giao hưởng tráng lệ thể hiện chiến thắng của chính nghĩa trước cái ác, có sự hóa giải hận thù bằng lòng nhân ái và từ bi, các vị Thần Thiên quốc cùng toàn thể nhân loại chung vui mừng cho vũ trụ vượt qua ma nạn, tín ngưỡng kiên định và ý nguyện của Thần cuối cùng đã chiến thắng… Mỗi bản nhạc đều chấn động tâm hồn, mỗi nốt nhạc đều chạm đến tâm can người nghe.

Điều khiến nhiều chuyên gia kinh ngạc và khen ngợi là Dàn nhạc Shen Yun trình diễn trực tiếp từ đầu đến cuối, đồng thời phối hợp với vũ đạo trên sân khấu một cách hoàn hảo và liền mạch. Nhiều người thậm chí không dám tin rằng, trong thời đại điện tử cùng với những nhạc cụ điện tử tràn lan, họ vẫn có thể trải nghiệm sự “xa hoa” khi nghe trọn vẹn dàn nhạc sống quy mô lớn trình diễn nhạc cụ truyền thống chân chính.

Sức mạnh chữa lành và đánh thức ký ức

Không chỉ dừng lại ở đó, tiêu chuẩn và đẳng cấp của âm nhạc Shen Yun còn vượt xa hơn thế nữa. Khi giới thiệu về âm nhạc Shen Yun, người dẫn chương trình thường nói: Người xưa nói: “Nhạc trước thuốc sau”, đồng thời nhấn mạnh tầm quan trọng cũng như lợi ích của “đức âm nhã nhạc” đối với sức khỏe thể chất và tinh thần con người. Âm nhạc hay có thể xoa dịu cảm xúc, thanh lọc tâm hồn, và mang lại niềm vui thích tuyệt vời. Nhưng bạn có biết, ban đầu âm nhạc được tạo ra là để chữa bệnh? Điều này có thể truy nguyên thấy bắt nguồn từ sự hình thành chữ viết Trung Hoa, bởi vì chữ ‘Dược’ (藥) xuất phát từ chữ ‘Nhạc’ (樂).  Người xưa quan niệm rằng âm nhạc chân chính với các tần số thuần khiết có thể điều hòa khí huyết, đả thông tâm trí và xoa dịu tổn thương trong tâm hồn.

Nhưng liệu có phải tất cả âm nhạc đều có thể chữa bệnh? Không hẳn vậy, âm nhạc có thể chạm đến tâm can con người và mang lại lợi ích cho thể chất lẫn tinh thần, không chỉ bởi những giai điệu đẹp đẽ bên ngoài, mà còn bởi nội hàm, bởi phẩm đức, phẩm chất, thế giới nội tâm và tu dưỡng nội tại của người sáng tác và người biểu diễn.

Trên trang web của Shen Yun, trong phần giới thiệu về đàn nhị hồ – loại nhạc cụ cổ xưa của Trung Quốc, có đoạn như sau:

Tuy nhiên, ngay cả khi các nhạc công nhị hồ đã thành thạo kỹ năng, họ vẫn chưa thể biểu diễn những tác phẩm thật sự chạm đến tâm can người nghe. Khổng Tử từng nói: “Vui mà không phóng túng, buồn mà không bi lụy”. Đây cũng chính là tinh thần nội hàm mà cổ nhạc Trung Hoa đề cao. Người nghệ sĩ nhị hồ thực thụ, khi biểu diễn âm nhạc, có thể vượt lên trên những cảm xúc vui buồn, dùng nội tâm thanh tĩnh để diễn tả một cách điềm tĩnh những thăng trầm của cuộc đời. Như cô Thích Hiểu Xuân, nghệ sĩ đàn nhị hồ của Dàn nhạc Giao hưởng Shen Yun từng nói: “Kỳ thực, điều thực sự có thể gây rung động lòng người cũng không phải là kỹ thuật điêu luyện, mọi người ai cũng đều có kỹ thuật, nhưng sau khi đạt đến một trình độ nhất định, điều thực sự có thể làm cho mọi người rung động chính là nội hàm đằng sau nó. Bởi vì chúng tôi có yêu cầu cao về nội tâm. Khi càng thanh tĩnh, càng thuần khiết, Thần sẽ thể hiện sức mạnh của mình”.

Có lẽ, đây chính là bí ẩn thật sự của âm nhạc Shen Yun. Trong khi khéo léo vận dụng những thành tựu nghệ thuật và âm nhạc đỉnh cao của nhân loại, Shen Yun còn thổi vào đó nhiều chiều sâu tinh thần và năng lượng lớn lao hơn. Vì vậy, khán giả khi ngồi trong nhà hát Shen Yun mới có thể cảm nhận được sự xúc động và mỹ diệu như được nghe một bản nhạc trên thiên thượng, đồng thời toàn thân và tâm hồn đều được thanh tẩy, trong lòng tràn đầy hạnh phúc và vui mừng, như thể cả cuộc đời họ từ đó đã có hy vọng.

Vì vậy, có khán giả nói: “Sau khi xem Shen Yun, cảm thấy bản thân như phượng hoàng hồi sinh từ tro tàn, được sống lại một cuộc đời mới”.

Âm nhạc Shen Yun không đòi hỏi bạn phải có kiến thức nền tảng hay sự chuẩn bị trước. Nó đi thẳng từ thính giác đến trái tim, dùng những cảm xúc thuần túy nhất của nhạc cụ để đánh thức ký ức và khơi gợi lòng trắc ẩn trong mỗi con người.Đứng trước sự hòa quyện hoàn hảo của những nốt nhạc không lời đầy ma lực ấy, câu hỏi không còn là bạn đã hiểu được bao nhiêu chương hồi của tác phẩm, mà là: Bạn cảm nhận nghệ thuật bằng gì?